De Belgische gerechtelijke autoriteiten hebben een recordbedrag aan cryptovaluta in beslag genomen, ter waarde van meer dan 23,5 miljoen euro. Dit is een verdrievoudiging ten opzichte van eind 2023. Echter, onderzoek door De Tijd en Knack toont aan dat een veel groter bedrag aan criminele cryptovaluta, ter waarde van tientallen miljoenen euro’s, ontsnapt aan de aandacht van onze justitie en politiediensten.
In maart 2019 nam de inbeslagnamedienst van de Belgische justitie voor het eerst cryptovaluta in beslag van een crimineel, een Limburgse drugsdealer die online xtc-pillen en speed verkocht. Bij een inval bij de verdachte werd zijn computer ontdekt met openstaande bestellingen vanuit de hele wereld. De Bitcoin-portefeuilles die hij gebruikte voor betalingen werden gevonden op de harde schijven naast zijn computer. De ongeveer 100 bitcoins die erop stonden, werden verbeurd verklaard na de veroordeling.
Eind 2021 stond er een recordbedrag van meer dan 23,5 miljoen euro aan cryptovaluta op de virtuele rekening van de inbeslagnamedienst. Dit was een aanzienlijke stijging ten opzichte van eind 2023, toen er voor 6,9 miljoen euro aan cryptovaluta in beslag was genomen. Het aantal dossiers met in beslag genomen cryptovaluta was acht keer hoger dan in 2019.
Ondanks de gestegen bedragen aan inbeslaggenomen cryptovaluta, blijkt uit onderzoek dat een aanzienlijk groter bedrag aan criminele cryptovaluta, ter waarde van tientallen miljoenen euro’s, onopgemerkt blijft. Dit wordt veroorzaakt door een gebrek aan voldoende opgeleide speurders, het onopgemerkt blijven van sporen naar cryptoportefeuilles tijdens onderzoeken, en nieuwe technieken waarmee criminele organisaties hun virtueel geld verborgen kunnen houden.
Cryptovaluta worden bewaard in digitale portemonnees, zogenaamde wallets. Er zijn portemonnees die verbonden zijn met het internet, ‘hot wallets’, die handig zijn voor dagelijkse transacties. Deze zijn echter niet echt anoniem, want hoewel er geen naam aan verbonden is op de blockchain, zijn de transacties wel openbaar zichtbaar. Daarnaast zijn er ‘cold wallets’, die offline worden bewaard. Deze zijn handig voor het bewaren van grote hoeveelheden cryptovaluta voor de langere termijn.
Ons onderzoek toont aan dat criminele organisaties in ons land een voorkeur hebben voor tether, een zogenaamde stablecoin. Gebruikers van tether zijn voor transacties afhankelijk van een andere blockchain en criminelen kiezen hiervoor vaak Tron. Dit netwerk heeft zeer lage kosten en werkt veel sneller dan de meeste concurrenten.
Het is duidelijk dat de Belgische politie, justitie en andere overheidsdiensten slechts een klein deel van de criminele cryptovaluta in beeld hebben. Het grootste deel van de meldingen over verdachte cryptovaluta bij de Belgische antiwitwascel is nog steeds afkomstig van reguliere banken, nadat daar overschrijvingen van cryptovaluta zijn opgemerkt. Kortom, zonder de nodige kennis en opleiding gaat nog steeds een aanzienlijk bedrag aan criminele cryptovaluta onopgemerkt voorbij aan onze justitie en politiediensten.
