De volledige eigendom van een bezitting, zoals een huis of een beleggingsportefeuille, kan onderverdeeld worden in blote eigendom en vruchtgebruik. Dit kan voorkomen bij een gesplitste aankoop van onroerend goed of bij een overlijden, waarbij de langstlevende partner het vruchtgebruik erft en de kinderen de blote eigendom.
Dit betekent dat de kinderen de eigenaren worden, maar dat de langstlevende partner de opbrengsten van dat bezit kan blijven gebruiken. Dit kan de gezinswoning of een tweede woning zijn, waarbij de langstlevende het pand zelf mag gebruiken of de huurinkomsten kan innen. In geval van een spaar- of beleggingsportefeuille, mag deze de rente en dividenden incasseren.
Het vruchtgebruik eindigt wanneer de langstlevende overlijdt, en de kinderen krijgen dan de volledige eigendom van het bezit. Echter, de wet biedt de mogelijkheid om het vruchtgebruik vroegtijdig te beëindigen. De blote eigenaren kunnen het vruchtgebruik afkopen of het geërfde bezit kan worden verkocht en de opbrengst verdeeld. In beide scenario’s moet een waarde aan het vruchtgebruik worden toegekend.
Sinds 2015 zijn er wettelijke conversietabellen om de waarde van het vruchtgebruik te bepalen. Deze tabellen worden jaarlijks door de minister van Justitie aangepast en in juli in het Staatsblad gepubliceerd. Uit de tabellen voor 2025 blijkt dat de waarde van het vruchtgebruik is gestegen, zij het minder dan vorig jaar.
De wettelijke tabellen houden niet alleen rekening met de leeftijd van de vruchtgebruiker op het moment van de conversie, maar ook met het geslacht, aangezien vrouwen doorgaans langer leven dan mannen. Ook de rentevoet wordt vermeld, zodat de opbrengst van het bezit in rekening wordt gebracht.
De gestegen marktrente van de afgelopen jaren resulteert in een hogere waarde van het vruchtgebruik. Dit maakt de conversie duurder voor de blote eigenaren, of gunstiger voor de langstlevende partner.
Uit de conversietabellen blijkt dat het vruchtgebruik van een vrouw van 68 jaar nu 39,16% waard is, tegenover 36,17% vorig jaar en 22,81% in 2023. Voor een man van 35 jaar is dit 72,17%, tegenover 68% in 2024 en 49,74% in 2023. Het vruchtgebruik van een man van 80 jaar is nu 16,63% waard, bijna het dubbele van 2023 (8,4%).
In financiële termen kan dit een aanzienlijk verschil maken. Bijvoorbeeld, als Sylvie (68) het vruchtgebruik erft van een tweede woning aan de kust ter waarde van €600.000, en haar stiefzoon, de blote eigenaar, wil het vruchtgebruik afkopen, dan zal dit hem €234.960 kosten (39,16% van €600.000). Dit is aanzienlijk meer dan de €217.020 in 2024 of €136.860 in 2023.
Wat is vruchtgebruik?
Vruchtgebruik is het recht om de opbrengsten van een bezit te gebruiken en te genieten, terwijl de blote eigendom bij een andere partij ligt.
Hoe beïnvloeden stijgende rentes de waarde van het vruchtgebruik?
Stijgende rentes verhogen de waarde van het vruchtgebruik, wat de conversie duurder maakt voor de blote eigenaren, maar gunstiger voor de langstlevende partner.
Wat betekent een hogere waarde van vruchtgebruik voor mij?
Als u de blote eigenaar bent en u wilt het vruchtgebruik afkopen, zal dit u meer kosten naarmate de waarde van het vruchtgebruik stijgt. Als u de vruchtgebruiker bent, betekent een hogere waarde dat u meer ontvangt als u besluit het vruchtgebruik te beëindigen.
