Het financiële systeem had ooit als taak de economie te ondersteunen, net zoals de economie de samenleving moest dienen. Die volgorde is in de afgelopen decennia verloren gegaan. Dit is de harde conclusie van Triodos in haar recent gepubliceerde visiedocument. De bank bepleit een grondige hervorming van de sector, met democratische controle en een publieke munteenheid als centrale elementen.
Geld is in wezen een sociale technologie. Het stelt mensen in staat om waarde uit te wisselen, te investeren en samen te werken zonder dat ze elkaar persoonlijk hoeven te kennen, gebaseerd op institutioneel vertrouwen. Maar wie anno 2025 naar de wereldwijde geldstromen kijkt, ziet volgens Triodos een systeem dat voornamelijk met zichzelf bezig is.
In het rapport ‘A system that Serves: Rebuilding finance for the future’ ontleedt de bank de huidige structuur van de financiële markten. De diagnose is duidelijk: het systeem is te groot, te ingewikkeld en te veel losgekoppeld van de reële economie. Het resultaat is een sector die rijkdom concentreert en risico’s afwentelt op de samenleving. Om dit te veranderen, stelt Triodos drie diepgaande hervormingen voor.
Het belangrijkste punt dat de bank maakt, raakt de kern van de vrije markt: de allocatie van kapitaal. Triodos stelt dat dit mechanisme faalt bij de grote vraagstukken van deze tijd. De bank pleit daarom voor het invoeren van democratische controle op kredietverlening. De bedoeling is dat de democratie de richting bepaalt en de markt vervolgens de meest efficiënte manier zoekt om dat doel te bereiken.
Een tweede pijler van de hervorming betreft het betalingsverkeer. Volgens Triodos is dit veranderd in een publiek goed dat volledig in privéhanden is. De bank ziet de oplossing in de introductie van een publieke digitale euro, uitgegeven door de ECB, als aanvulling op het huidige systeem. Dit zou de concurrentie stimuleren en het financiële stelsel als geheel stabieler maken.
Ten slotte pleit de bank voor het verkorten van de keten en het terugkeren naar een model van directe financiering van de reële economie. Banken zouden minder als doorgang voor financiële producten moeten fungeren en meer als partner van de ondernemer.
“Triodos Bank zet zich al 45 jaar in om het financiële systeem van binnenuit te hervormen”, zegt CEO Marcel Zuidam. “Deze visie brengt die ambitie naar het heden. Het is een oproep om te erkennen dat het financiële systeem geen neutraal systeem is, maar een centrale arena van verandering waarin waarden een belangrijke rol spelen. Tegelijk biedt het een routekaart voor hoe het systeem zich kan ontwikkelen om ons leven eerlijk, bewust en binnen de grenzen van onze planeet te ondersteunen.”
Triodos zal op 16 december over deze visie in debat gaan in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam.
