De recente uitgave van Saifedean Ammous, The Gold Standard, nodigt ons uit om na te denken over een wereld waarin de grote maatschappelijke, politieke en sociale omwentelingen van de Eerste Wereldoorlog nooit hebben plaatsgevonden. Dit roept vragen op over de rol van geld in de geschiedenis en de gevolgen van een alternatieve realiteit waarin een gedecentraliseerde vorm van waardeoverdracht, gebaseerd op goud, snel zijn intrede deed. De impact van de oorlog was vernietigend; maar wat als geld, in de vorm van een nieuwe, robuuste standaard, een ander pad had gebaand?
In onze bestaande tijdlijn heeft de vierjarige oorlog Europa verwoest en leidde het tot de dood van meer dan 40 miljoen mensen in dertig betrokken landen. De nasleep van dit conflict zorgde voor revoluties en de ondergang van verschillende dynastieën, waaronder de Habsburgers en Romanovs, en de ontbinding van het Ottomaanse Rijk. Nieuwe politieke stelsels, zoals communisme en fascisme, vonden hun weg in een door economisch verval gekenmerkte wereld. De centrale stelling van The Gold Standard is het verband tussen de oorzaken van deze catastrofale gebeurtenissen en het fiat-banking systeem (een financieel systeem dat niet gedekt is door een fysiek goed, zoals goud).
Ammous schetst de politieke verhoudingen aan het eind van de Belle Époque, een tijdperk van gewapende vrede en economische bloei in Europa van 1871 tot 1915. Hij legt bloot hoe de traditionele goudstandaard gedoemd was te falen door de voortdurende uitbreiding van bankkredieten zonder bijpassende spaartegoeden. De combinatie van imperialistische ambities en irresponsabele economische politiek leidde Europa naar de afgrond van de Eerste Wereldoorlog.
In Ammous’ alternatieve geschiedenis is het luchtvaartpionier Louis Blériot die de gevaren van centrale banken onder ogen ziet en samenwerkt met de Wright-broers om de Blériot Transport Corporation (BTC) op te richten. Deze onderneming legt de basis voor een netwerk dat goud via innovatieve vliegtuigen efficiënt van de ene plek naar de andere transporteert. In deze nieuwe opzet slaagt BTC erin om mensen te ontlasten van de verplichting om goud aan de banken te geven in ruil voor fiatgeld. Dit leidt tot een vlucht van kapitaal, waardoor de centrale banken van oorlogvoerende landen hun goudreserves verliezen en de oorlog als snel ter ziele gaat.
Met de ondertekening van het “Verdrag van Genève” en de oprichting van het Internationaal Comité voor Zelfbeschikking (ICSD) ontstaat er een wereldwijde, onwrikbare goudstandaard. Deze ongekende vrede stimuleert op zijn beurt een periode van ongeëvenaarde welvaart in de twintigste eeuw, een fenomeen dat Ammous aanduidt als ‘hypergoldenization’. Het idee van een corporatieve overheid waarin de traditionele banden van nationaliteit, etniciteit en religie aan betekenis inboeten, biedt een nieuw perspectief op governance en stabiliteit.
Oorspronkelijk was Ammous een ‘gold bug’, gefascineerd door de problemen van inflatie en de tekortkomingen van fiatgeld. Zijn ontmoeting met Bitcoin in de context van ‘sound money’ (gezond geld) leidde uiteindelijk tot de publicatie van zijn besteller, The Bitcoin Standard. In zijn nieuwste boek verkent hij de impact van een naar goud teruggekeerde economie, in een alternatieve wereld waar fiatgeld verworden is tot een bijzaak.
De fascinerendste vraag die Ammous oproept, is hoe menselijke geschiedenis had kunnen verlopen met een robuust monetair systeem, dat het conflict had kunnen afwenden. Hij tracht een geloofwaardige alternatieve tijdlijn neer te zetten die niet enkel een utopie voorstelt, maar realistische en plausibele uitkomsten laat zien.
Toch moet worden opgemerkt dat, ondanks de diepgaande research, sommige historische wendingen in het boek de grenzen van de geloofwaardigheid opzoeken. De technologie van de in The Gold Standard beschreven vliegtuigen overschrijdt ver wat mogelijk was in het begin van de twintigste eeuw. De Blériot-vloot maakt gebruik van onrealistisch geavanceerde specificaties, waardoor de geloofwaardigheid van de voorgestelde werkelijkheid onder druk komt te staan.
Bovendien behandelt Ammous de gevolgen van een plotselinge, vreedzame deserteerbeweging tijdens de oorlog, zonder de verwachte chaos die dit normaal gesproken met zich meebrengt. Campagnes in het verleden hebben laten zien dat de afwezigheid van soldaten vaak gepaard gaat met opstanden en andere gewelddadige confrontaties. Het ontbreken van dergelijke complicaties maakt het verhaal bijna te mooi om waar te zijn.
Desondanks biedt dit boek een waardevolle gelegenheid om de lessen van de wereldgeschiedenis te heroverwegen. Ammous weet op een creatieve manier te laten zien hoe geld, als fundament van de samenleving, de loop van de geschiedenis heeft gevormd en hoe alternatieve systemen ons leven in een heel andere richting hadden kunnen sturen.
Welke rol speelt goud in de alternatieve visie van Ammous?
Ammous stelt dat een wereld met een robuuste goudstandaard conflicten had kunnen afwenden door centrale banken te ontmantelen, wat zou leiden tot meer stabiliteit en welvaart.
Waarom is de technologie van de vliegtuigen in het boek een kritiekpunt?
De vliegtuigen in Ammous’ alternatieve tijdlijn beschikken over onrealistische technologische specificaties, waardoor de geloofwaardigheid van het verhaal in twijfel wordt getrokken.
Wat kunnen we leren van deze alternatieve geschiedenis?
Het boek moedigt ons aan om na te denken over de impact van monetair beleid en valuta op sociale en politieke structuren, en hoe het soort geld dat we gebruiken de loop van de geschiedenis kan beïnvloeden.
