Bitcoin’s Evolutie: Van Digitaal Goud Tot Wereldwijd Verhandeld Onderpand

De zoektocht naar frisse perspectieven op bitcoin lijkt steeds wanhopiger, en de grenzen van de rationaliteit worden steeds verder opgerekt. Recentelijk deed een prominente crypto-influencer op X de opmerkelijke suggestie dat bitcoin goud zal vervangen, omdat we data-centrales op de maan gaan bouwen. Dit zou dan leiden tot de mogelijkheid om goud te delven op asteroïden. Hoewel dit wellicht met een gezonde dosis sarcasme bedoeld was, laat het wel zien hoe ver sommige marktanalisten afdwalen. Jamie Dimon’s vergelijking van bitcoin met “pet rocks” (een modegril) lijkt steeds relevanter te worden. Ironisch genoeg helpt Dimon echter ook om een meer duurzame en relevante narratief voor bitcoin te creëren door het te integreren in de fundamenten van de traditionele financiële sector. Bitcoin is niet zomaar digitaal goud; het is een digitaal onderpand. De kernvraag is: in hoeverre zal het deze rol vervullen binnen het wereldwijde financiële systeem?

Dagelijks komen er nieuwe voorbeelden van de institutionele adoptie van bitcoin naar voren. JPMorgan staat nu klanten toe om bitcoin-gerelateerde activa, en mogelijk zelfs bitcoin zelf, als onderpand voor leningen te gebruiken. Ook instituuties zoals Morgan Stanley en BlackRock verweven bitcoin in hun kredietstructuren en beleggingsproducten. Daarnaast stuwen goedkopere ETFs en retailaccounts, zoals onlangs aangekondigd door Charles Schwab, bitcoin verder richting de mainstream. Andere grote Wall Street-investeerders zullen ongetwijfeld volgen.

Echter, de rol van bitcoin binnen deze systemen verandert. Gedurende het afgelopen decennium heeft bitcoin verschillende identiteiten aangenomen: van inflatiehedge tot proxy voor wereldwijde liquiditeit, en van digitaal goud tot een geopolitieke veilige haven. Iedere narratief lijkt op zijn tijd aannemelijk, maar op dit moment zijn ze allemaal aan het afbrokkelen.

In de recente cyclus heeft bitcoin zich niet als een hedge tijdens marktstress gedragen, maar meer als een onderpand dat onder druk staat, wat leidt tot een verscherping van liquiditeitsproblemen door gedwongen afbouw. Instellingen zetten bitcoin niet in om volatiliteit te verminderen; in tegendeel, het lijkt eerder bij te dragen aan een toename ervan. Deze transformatie biedt een duidelijke verklaring voor de recente scherpe prijsdalingen.

Wanneer een activum als onderpand fungeert, verandert het prijsgedrag fundamenteel. Het wordt niet alleen gehouden; het wordt ook gebruikt voor leningen, heruitgezet, en cruciaal, geliquideerd. Dit introduceert een reflexieve dynamiek die in traditionele markten goed begrepen, maar in bitcoin ondergewaardeerd is. Wanneer prijzen dalen, volgt een afname van de waarde van onderpand. Deze dalingen leiden tot margin calls (verplicht verkopen), wat op zijn beurt de prijzen nog verder naar beneden drijft en zo een vicieuze cirkel creëert.

Bitcoin bevindt zich nu in hetzelfde regime als andere collateralized systemen in aandelen, onroerend goed en grondstoffen. De echte narratief is nu dat bitcoin zich ontpopt als ’s werelds eerste wereldwijd verhandelde, neutrale en programmeerbare collateral. Het fungeert als de kanarie in de kolenmijn, een actief met een hoge duur en nul cashflow dat bijzonder gevoelig is voor liquiditeitsomstandigheden.

In praktische zin betekent deze nieuwe narratief dat bitcoin een verscherpt meetsysteem is voor de risicobereidheid op wereldschaal. Wanneer de liquiditeit substantieel toeneemt, kan bitcoin dramatisch presteren. Echter, wanneer liquiditeit inperkt – zelfs marginaal – breekt het vaak als eerste. Dit kwam recentelijk duidelijk naar voren bij meerdere terugvallen, waarbij bitcoin de aandelenmarkten vaak met dagen of zelfs weken voor was, fungeren als een indicator van stress in plaats van bescherming.

Het belang van deze dynamiek wordt verder onderstreept door bitcoin’s forse daling in de afgelopen vijf maanden, te midden van een macro-economische context die het zou moeten ondersteunen: hoge inflatie, stabilisatie en zelfs uitbreiding van de wereldwijde liquiditeit, aanhoudende geopolitieke spanningen en de sterke prestaties van traditionele markten, zoals de S&P 500 en goud. Als bitcoin daadwerkelijk gerelateerd was aan deze factoren, had het zich anders moeten gedragen, maar dat deed het niet.

Vermeend bewijs van bitcoin’s stabiele prijs in een dalende aandelenmarkt als bewijs voor zijn hedging-mogelijkheden blijkt niet op te gaan; het is in werkelijkheid met 50% gedaald. Dit duidt niet op bescherming, maar eerder op een voorlopige daling. Andere populaire verhalen, zoals de relatie tussen bitcoin en de wereldwijde M2-geldhoeveelheid, kunnen eveneens niet aan de verwachtingen voldoen. Deze relatie varieert sterk en is vaak inconsistent.

Bij een vergelijking met traditionele activa wordt hetzelfde patroon zichtbaar; langetermijndata tonen aan dat de correlatie van bitcoin met zowel goud als aandelen vaak rond de nul zit, ondanks tijdelijke uitschieters. Recente gegevens bevestigen dit gebrek aan stabiliteit, waarbij de correlatie met goud soms zelfs negatief werd en met aandelen sterk varieerde.

De digitale goud-narratief heeft praktisch niet bewezen te werken. Gedurende periodes van macro-economische onrust heeft goud bitcoin overtroffen, terwijl bitcoin grote drawdowns vertoonde vergelijkbaar met aandelen. Zelfs als inflatiehedge heeft bitcoin teleurgesteld, waarbij het sinds de inflatiepiek in 2021 geen consistente reële rendementen heeft geleverd.

Wat overblijft, is de ongemakkelijke conclusie: bitcoin stijgt niet consistent met aandelen, volgt goud niet en biedt geen bescherming tegen inflatie. Wat bitcoin wel doet, is eerder en agressiever dalen wanneer de financiële omstandigheden verslechteren. Kortom, bitcoin is een activum met hoge volatiliteit dat functioneert als collateraal op liquiditeitscycli, eerder dan als bescherming.

Dit kan een minder romantisch verhaal zijn dan delven in asteroïden of datacentra op de maan, maar om bitcoin serieus te integreren in de traditionele financiële systemen is het van groot belang dat we het begrijpen zoals het is, en niet zoals we zouden willen dat het is.

Vraag & Antwoord

Wat betekent de veranderende rol van bitcoin voor investeerders?
De veranderende rol van bitcoin als collateraal asset betekent dat investeerders zich moeten bewust zijn van de toenemende volatiliteit en het potentieel voor scherpe prijsdalingen in tijden van liquiditeitsdruk. Bitcoin functioneert niet langer als een veilige haven, maar eerder als een risicovoller activum dat kwetsbaar is voor marktonzekerheid.

Welke impact heeft de institutionele adoptie op de volatiliteit van bitcoin?
Instellingseigenaren van bitcoin kunnen bijdragen aan een verhoogde volatiliteit, doordat zij afdwingen dat leningen en margin calls plaatsvinden bij prijsdalingen. Dit leidt vaak tot gedwongen verkopen, wat de prijs verder onder druk zet en een vicieuze cirkel creëert.

Hoe verhoudt bitcoin zich tot andere activa zoals goud en aandelen?
Bitcoin toont inconsistent gedrag ten opzichte van goud en aandelen; het laat geen stabiele correlaties zien en fungeert niet als een hedge tegen inflatie of marktschommelingen. Het biedt geen veilige haven en reageert eerder met scherpste dalingen in onzekere tijden.