4 juni 2026
De Europese Unie, vaak bekritiseerd om haar voorkeur voor regelgeving boven innovatie, wijst op de Europese Blockchain Sandbox als een voorbeeld van hoe regelgeving innovatie kan stimuleren. Na drie cohorten van vertrouwelijke dialogen heeft deze initiatieven geleid tot een 230 pagina’s tellend rapport met beste praktijken en betrokkenheid van bijna 125 regelgevende instanties en autoriteiten.
De Europese Commissie heeft het advocatenkantoor Bird & Bird en zijn consortiumpartners aangesteld om dit initiatief te leiden. De focus ligt op het koppelen van blockchain-toepassingen aan regelgevers voor vertrouwelijke gesprekken, waarmee juridische vraagstukken worden opgelost. Dergelijke conversaties helpen exploitanten van use cases om de relevante regelgeving beter te begrijpen en laat regelgevers dieper inzicht krijgen in hoe deze technologieën zich verhouden tot bestaande juridische kaders.
In het laatste cohort zagen we “volwassen” toepassingen die al operationeel zijn binnen sectoren zoals energie, gezondheidszorg en kunstmatige intelligentie. Dit heeft geleid tot complexere discussies over naleving, waarin we een verschuiving van de initiële redeneringen opmerkten.
Met de goedkeuring van de Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) kwamen er zorgen dat strenge verplichtingen de toegang voor startups zouden bemoeilijken. Reguleringen rondom stablecoins stonden onder bijzondere druk, met Tether — de uitgever van de grootste stablecoin ter wereld — die zich uiteindelijk niet aanmeldde voor MiCA-autorisatie voor USDt (USDT). Het al te bekende verhaal van ‘brain drain’ is inmiddels geen nieuw fenomeen; Europese oprichters kiezen vaak voor jurisdicties met meer verhullend beleid.
De angst voor overregulering deed ook al opgeld toen de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in 2018 werd ingevoerd. Veel bedrijven klaagden over een gebrek aan duidelijkheid en enorme administratieve lasten. Toch is de AVG inmiddels uitgegroeid tot een wereldwijd referentiepunt, waarmee veel multinationals hun operaties in lijn hebben gebracht.
De kritiek dat Europa “eerst reguleert en daarna innoveert” baseert zich op de gedachte dat juridische helderheid volgt na marktontwikkeling. MiCA werd echter aangenomen voordat de crypto-sector zijn institutionele volwassenheid bereikte. Deze volgorde loopt het risico om snel ontwikkelende technologieën te vroeg in starre categorieën te dwingen.
Het sandbox-initiatief biedt echter een tegenargument. Het suggereert dat vroegtijdige wetgeving, gecombineerd met een open dialoog, niet alleen zorgt voor meer duidelijkheid, maar ook de nalevingsprocessen versnelt. In het derde cohort beschreef 77% van de respondenten de sandbox als cruciaal of waardevol voor innovatie en regelgeving, waarbij niemand aangaf dat het geen impact had.
De EU heeft gekozen voor een vroege codificatie, terwijl de grootste economie ter wereld, de VS, nog steeds een goedgekeurd federale kader voor digitale activa mist. Het voorgestelde Digital Asset Market Clarity Act ligt stil, deels omdat belangrijke figuren uit de sector hun steun hebben ingetrokken vanwege problematische bepalingen, zoals beperkingen op stablecoin-opbrengsten.
Het rapport over beste praktijken omvat meer dan 20 hoofdstukken verspreid over verschillende regelgevende domeinen, met bijzondere aandacht voor smart contracts en decentralisatie. Bijna alle blockchain-toepassingen maken gebruik van smart contracts, die onderhevig zijn aan regelgeving omtrent beveiligingsvereisten en verplichtingen ingevolge de AVG.
De dialogen onderzochten hoe deze contracts zich verhouden tot de bestaande EU-kaders, niet enkel MiCA. Afhankelijk van hun functies en de controle die behouden wordt door herkenbare actoren, kunnen smart contracts verplichtingen triggeren die variëren van cybersecurity broncodebeoordelingen tot operationele veerkrachtstests en conformiteitsverklaringen.
De kernvraag ligt in hoe we deze smart contracts veilig en AVG-conform houden en hoe we de naleving van de relevante regulaties kunnen testen. Dit gebied vraagt om verdere verduidelijking, harmonisatie en standaardisatie.
Een ander belangrijk aandachtspunt in het derde cohortrapport is de kwalificatie van diensten die “volledig gedecentraliseerd zonder enige tussenpersoon” worden aangeboden onder MiCA. Hoewel MiCA naar de term “volledig gedecentraliseerd” verwijst, biedt het geen definitie.
Net als bij smart contracts vereist het vaststellen van volledige decentralisatie binnen Europa verdere verduidelijking. Het rapport probeert echter een checklist te bieden, rekening houdend met de grenzen van hoe MiCA en de Markets in Financial Instruments Directive zijn opgebouwd.
Veel populaire DeFi-protocollen bezitten kenmerken die hen diskwalificeren van een “volledige decentralisatie”. Dit omvat het bestaan van herkenbare fee-ontvangers of entiteiten die het protocol kunnen aanpassen, wat kan duiden op het bestaan van een tussenpersoon. In dergelijke gevallen is het waarschijnlijk dat MiCA van toepassing is en dat een autorisatie als crypto-dienstverlener vereist is.
De deelname van de Europese Blockchain Regulatory Sandbox impliceert noch juridische goedkeuring, noch een vrijstelling van de toepasselijke wetgeving. Tegen de derde cohort zijn de dialogen steeds vaker gericht op horizontale wetgeving zoals de AVG en de Data Act. Projecten werden niet langer beoordeeld als op zichzelf staande crypto-experimenten, maar als geïntegreerde digitale systemen die interageren met financiële, cybersecurity en data governance-kaders.
Johannes Wirtz, partner bij Bird & Bird’s finance regulation groep, merkte op dat de betrokken regelgevers in de dialogen meer bekendheid met crypto toonden dan vooraf verwacht. “Dat verraste me op bepaalde manieren, omdat je altijd aannam dat zij meer gebonden zijn aan de oude wereld, maar ze beschikken over innovatieafdelingen die goed zijn in het identificeren van de issues,” zei Wirtz.
Als de vroege kritiek op het Europese beleid veronderstelde dat wetgeving experimenten zou beperken, claimden vertegenwoordigers van Bird & Bird dat gestructureerde dialogen verduidelijken hoe dat perimeter in de praktijk geldt.
Welke rol speelt de Blockchain Sandbox in de EU-regelgeving?
De Blockchain Sandbox helpt bij het koppelen van blockchain-toepassingen aan regelgevers, met als doel juridische obstakels te verhelderen en een beter begrip te bevorderen van hoe technologieën zich verhouden tot bestaande regelgeving.
Wat zijn de belangrijkste zorgen rondom MiCA?
Er zijn zorgen dat strikte verplichtingen onder MiCA de toegang voor startups kunnen bemoeilijken, met name vanwege de impact op stablecoins, waarbij Tether ervoor koos geen autorisatie aan te vragen voor USDt in de EU.
Hoe beïnvloeden smart contracts de naleving van regelgeving?
Smart contracts zijn onderhevig aan diverse verplichtingen afhankelijk van hun functies en kunnen invloed hebben op aspecten als cybersecurity en operationele veerkracht. Er is behoefte aan meer duidelijkheid en standaardisatie in hun toepassing binnen de regelgeving.
Bitcoin (BTC)
Ethereum (ETH)
XRP (XRP)
