Een nieuwe broek scoren die je op Instagram zag, om vervolgens te realiseren dat je niet genoeg geld over hebt voor noodzakelijke uitgaven zoals je zorgverzekering of huur. Impulsieve aankopen lijken op het moment zelf vaak onschuldig, maar kunnen voor veel jongvolwassenen serieuze financiële gevolgen hebben. Uit onderzoek van ING blijkt dat één op de drie 18- tot 34-jarigen wel eens in de financiële problemen is gekomen door impulsieve aankopen.
Bovendien geeft één op de drie aan dat hun impulsieve koopgedrag het moeilijk maakt om geld opzij te zetten. Online verleidingen, sociale druk en de mogelijkheid om ‘achteraf te betalen’ maken impulsieve aankopen moeilijk te weerstaan.
Hoewel bijna iedereen wel eens spontaan iets koopt, komt dit gedrag het meest voor bij jongvolwassenen. Bijna 80% van hen doet maandelijks een impulsieve aankoop – voornamelijk kleding en schoenen zijn populair. Hoewel het op het moment zelf leuk lijkt, zorgt dit gedrag ervoor dat één op de drie jongvolwassenen minder goed kan sparen. Daarnaast zegt 30% zelfs in financiële problemen te zijn gekomen door impulsieve aankopen.
De digitale omgeving van vandaag maakt het jongvolwassenen ook niet makkelijker. Bijna een derde van de Nederlanders voelt dat sociale media-algoritmes steeds beter weten wat ze leuk vinden, en sommigen voelen zich daardoor onder druk gezet om mee te gaan met trends. Dit leidt regelmatig tot miskopen: een derde van de jongvolwassenen geeft toe vaak dingen te kopen die ze eigenlijk niet nodig hebben.
Een ruime meerderheid (57%) koopt minstens één keer per maand iets uit verveling of omdat anderen het hebben (53%). Ter vergelijking: bij 50-plussers is dat slechts 10%.
Het onderzoek toont ook aan dat vooral mensen die gebruikmaken van de mogelijkheid om achteraf te betalen, een extra risico lopen. Van deze groep geeft een groter deel aan wel eens financiële problemen te hebben gehad. “Achteraf betalen kan handig en veilig zijn, maar voor mensen met een beperkt budget en weinig financieel overzicht brengt het reële risico’s op geldproblemen met zich mee,” vervolgt Kaastra. “Daarom zijn strengere regels nodig om oplopende schulden te voorkomen, evenals meer financiële educatie en praktische hulpmiddelen die beschermen tegen impulsieve aankopen.”
Impulsieve aankopen worden vaak gedaan na het zien van (tijdelijke) aanbiedingen, vaak versterkt door de belofte van ‘gratis verzending’. Ook willen mensen zichzelf soms belonen met een aankoop. Sociale beïnvloeding speelt bovendien een grote rol: jongvolwassenen voelen vooral druk van familie, vrienden en influencers. Meer dan een kwart van de (jong)volwassenen ervaart sociale druk om mee te gaan met trends. Één op de drie jongvolwassenen praat een aankoop achteraf goed voor zichzelf. Onder volwassenen is dit slechts één op de vijf.
Gelukkig zijn consumenten niet weerloos. Bijna de helft van de respondenten zegt manieren gevonden te hebben om impulsieve aankopen te voorkomen. De meesten geven zichzelf bedenktijd, terwijl anderen gebruikmaken van verschillende spaarpotjes of hulpmiddelen zoals een spaarslot.
